Psikolog Melis Tümer Süyür'den sınav kaygısı uyarısı

Özel Sani Konukoğlu Hastanesi Uzman Psikoloğu - Çift ve Aile Terapisti Melis Tümer Süyür, TEOG (Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş Sistemi) öncesi sınav kaygısı konusunda uyarılarda bulundu.

Melis Tümer Süyür, sınav kaygısının, kişinin sınav sonucunda elde edeceği akademik başarısızlığı genelleyerek, bunu kendi başarısızlığı olarak algılamasından kaynaklandığını söyledi.

Sınavda bilgilerini unutma, boşluk yaşama, fizyolojik belirtiler ve sınav durumunda sınavla ilgili olmayan düşünceleri içeren bir durum olarak da açıklanabilecek sınav kaygısının, öğrenilen bilginin sınav sırasında etkili biçimde kullanılmasına engel olacağını ve başarının düşmesine yol açacağına dikkati çeken Melis Tümer Süyür, şöyle devam etti: 

“TEOG dönemi, ergenlik döneminin başlangıcına denk geliyor. Ergenlik, erinlik (ergenliğin başladığını işaret eden 10 -15 yaş dönemi) ile başlayıp yetişkinliğe kadar süren, hızlı bedensel, ruhsal, sosyal değişiklikleri kapsayan, çocuklukla yetişkinlik arasında bir geçiş dönemidir. Bu dönem, doğduğu andan itibaren sürekli gelişim içinde olan bireyin en önemli ve en uzun gelişim sürecidir. Kendini yönetme ve kararlarını verme yeteneğinin kazanıldığı bir geçiş dönemi olarak tanımlanabilir. Yaşamın zor, karmaşık ve çalkantılı bir dönemidir.  Ve tam da böyle karmaşık bir dönemde sınav stresi yaşama, başarılı olma duygusu geliştirirler.”

ERGENLERİN YAŞADIĞI KAYGILAR

Ergenlik döneminin bireyin kendisi ile ilgilendiği dönem olduğunu ve ergenlerin kaygılarının, sıkıntılarının çeşitliliğinden kolaylıkla anlaşılabildiğini anımsatan Melis Tümer Süyür, “Ergenler farklı türde kaygılar yaşayabilirler. Bunlar; sağlık, kişilik, aile ve ev ortamı, sosyal ilişkiler, din, ahlak, siyaset, sınav, meslek ve okulla ilgili kaygılardır” dedi.  

KAYGI VE SINAV KAYGISI NEDİR

Kaygıyı, kaynağı ya da sonuçları belli olmayan, şiddeti ve süresi kişiden kişiye farklılaşan, bir huzursuzluk hali olarak tanımlayan Melis Tümer Süyür, sınav kaygısının bir sınav öncesinde, sınav sırasında veya sonrasında duyulan endişe ve rahatsızlık hissi olduğuna vurgu yaptı. 

Belli ölçüde kaygının dikkatin odaklanması noktasında iyi bir başarı sağladığının altını çizen Melis Tümer Süyür, aşırı kaygı durumunun ise bilgi kullanımını engelleyerek, azı fiziksel belirtilerin ortaya çıkmasına ve paniğe neden olabileceğine dikkati çekti. 

“Yaşanan kaygı düzeyi, sınava hazırlığı ve sınavda gösterilen performansı etkiler” diyen Süyür, ancak bu etkinin performansa olumsuz yönde yansıdığında sınav kaygısının bir sorun olarak ortaya çıkabileceğini kaydetti.

SINAV KAYGISININ BAŞLICA NEDENLERİ:

Melis Tümer Süyür, sınav kaygısının başlıca nedenleri şu şeklide sıraladı:

“Sınava gerçeğinden farklı anlamlar yüklenmesi, sınava yeterince hazırlanamama veya kötü çalışma alışkanlıklarının olması, başarısız olma korkusunun yaşanması veya gerçekçi olmayan mükemmeliyetçi yaklaşımlar, en önemli noktalardan biri olan olumsuz düşünce biçimleri ve aile ile çevrenin beklentilerinin yüksek olması, sınavda zamanı iyi kullanma teknikleri hakkında bilgi sahibi olmamak.”

ÇOCUĞUNUZUN SINAV KAYGISI YAŞADIĞINI NASIL ANLARSINIZ? 

Çocuğun sınav kaygısı yaşadığını gösteren birtakım belirtiler olduğuna dikkati çeken Melis Tümer Süyür, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Aşağıdaki belirtilerden en az 3 ya da 4’ünün görülmesi durumunda çocuğunuzun sınav kaygısı yaşadığı düşünülebilir:

- Ders başarısında ani ve belirgin bir düşüş,

- Sınavda sürekli başarısız olacağına dair düşüncelerle uğraşma,

- Konsantrasyon güçlüğü, dikkatini toplayamama,

- Aşırı gerginlik ve huzursuzluk hissi,

- Başarısızlıklar karşısında sürekli kendini suçlama,

- Sınav sırasında terleme, kalp sıkışması, ateş basması, ellerde titreme yaşama,

- Uykusuzluk, yorgunluk, karın ağrısı, mide bulantısı vb. fizyolojik belirtiler.”

ÇOCUKLARIMIZ DİYOR Kİ

Sınava hazırlanan öğrencilerin, yaşadıkları sürece yönelik duygu ve düşüncelerini özetleyen bir takım ifadeler olduğunu anlatan Melis Tümer Süyür, bunları şöyle özetledi:

“Eve geldiğimde güler yüz istiyorum. Ailemin bana güven duyması ve destek olması beni güçlü kılar. Kötü puan ya da not alabilirim. Hoşgörülü olur musunuz? Zaten işim çok zor. Çok fazla şey istiyorsunuz, ben de zorlanıyorum. Evde huzurlu bir ortam istiyorum. Bazen sizlere karşı olumsuz davranıyorum, anlayışlı olur musunuz? Bana sürekli ‘Sana güveniyorum’ demeniz beni daha da zorluyor. Bana ilk sorduğunuz soru ‘Kaç puan aldın, kaç soru çözdün?’ olmasın. ‘Kazanamazsan çok kötü olur’ diyorsunuz, üzülüyorum. Güveninize ve morale ihtiyacım var. Bazen çok üstüme geliyorsunuz, benden yapamayacağım şeyleri istemeyin.” 

Kaygının bulaşıcı bir duygu olduğunun altını çizen Melis Tümer Süyür, ailelere şu önerilerde bulundu:

“Sizin sakin ve olumlu tavır geliştirmeniz, çocuğunuzun da sakin olmasını sağlayacaktır. Hiçbir şey çocuğunuzla sizin aranızda olan iletişim ve sevgiden daha önemli değildir. Önemli olan çocuğun, başarısız olsa da bu sevgi ve iletişimin süreceğinin devam edeceğini hissetmesi, kendi gücünü sınayarak hatalarından ders çıkarmasına izin verilmesidir.”

Nefes ve gevşeme egzersizlerinin kaygıyı azaltmada yardımcı olacağını anımsatan Melis Tümer Süyür,  sorun halinde rehber psikolojik danışmanlar, rehber öğretmenler ve psikologlar gibi başvurulacak uzman kişiler olduğunu sözlerine ekledi.